# Eindexamen Aardrijkskunde HAVO 1999 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/aardrijkskunde/1999/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

### Vraag 46 – Opgave 46

### Vraag 47 – Opgave 47

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO en VHBO
Aardrijkskunde
Hoger
Algemeen
Voortgezet
Onderwijs
Vooropleiding
Hoger
Beroeps
Onderwijs
19 99
HAVO Tijdvak 1
VHBO Tijdvak 2
Donderdag 20 mei
9.00-11.30 uur
Dit examen bestaat uit 47 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen,
worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
900007 11
Begin

### Pagina 2

Bevolkingsgeografie

tekst 1
Demografische veranderingen voltrekken zich geleidelijk

„De omvang en samenstelling van een bevolking op een bepaald moment weerspiegelen
een demografische geschiedenis die zich over tientallen jaren uitstrekt. De demografische
veranderingen voltrekken zich doorgaans dan ook langs de weg van de geleidelijkheid en
werken zeer lang door. De huidige lage vruchtbaarheid in Nederland en de daarmee
samenhangende veroudering van de bevolking, zijn hiervan goede voorbeelden.”

bron: Nimwegen, N. van en G. Beets, Bevolkingsvraagstukken en beleid, in: Demos, augustus
1997

2p 1 [ ] Leg de samenhang uit tussen de huidige lage vruchtbaarheid en de veroudering van de
bevolking (zie tekst 1).

2p 2 [ ] Overal in Nederland is na de Tweede Wereldoorlog de vruchtbaarheid gedaald.
In welk deel van Nederland trad de (naoorlogse) daling van de vruchtbaarheid het laatst
(en zeer sterk) op?
Kies uit de landsdelen: Noord, Oost, West, Zuidwest of Zuid.
Geef de verklaring voor het bedoelde antwoord.

2p 3 [ ] Tussen stad en platteland bestonden tot in de jaren zeventig grote verschillen in
vruchtbaarheid.
Geef een verklaring voor deze grote verschillen in vruchtbaarheid.

figuur 1
Alleenwonenden naar leeftijd en geslacht, in procenten, 1971 en 1995

[FIGUUR: Piramide-diagram met links de leeftijdsgroepen (0-4, 5-9, ..., 85+) en percentages voor mannen, en rechts de percentages voor vrouwen. De jaren 1971 en 1995 worden onderscheiden door respectievelijk een lijn en grijze balken. De horizontale as toont percentages van 0 tot 60.]

Legenda:
— 1971
1995

mannen vrouwen
% per leeftijdsgroep

50 40 30 20 10 0 0 10 20 30 40 50 60

bron: Nimwegen, N. van en G. Beets, Huishoudens en gezinnen in Nederland, in: Demos,
augustus 1997

2p 4 [ ] Noem de belangrijkste oorzaak voor de onevenwichtigheid in de leeftijdsklassen
25-34 jaar. Zie figuur 1.

1p 5 [ ] Uit vergelijking van de gegevens in 1995 met die in 1971 (zie figuur 1) is een belangrijke
conclusie te trekken over de veranderingen in het ruimtegebruik in Nederland.
Welke, uit figuur 1 af te leiden, conclusie wordt bedoeld?

900007 11 2 Lees verder

### Pagina 3

tabel 1 Groene, grijze en demografische druk van de gemeenten in de provincie Flevoland, 1995
Groene druk grijze druk demografische
druk
% 0-19 jarigen
van de
20-64 jarigen
% 65+ van de
20-64 jarigen
Noordoostpolder
(exclusief de
gemeente Urk)
52,8
23,6
76,4
Urk
90,4
13,0
103,4
Dronten
50,0
15,6
65,6
Lelystad
47,1
16,2
63,3
Zeewolde
55,5
9,9
65,4
Almere
50,4
12,5
62,9
bron: Basisstatistiek op diskette bij De Grote Bosatlas, 51e druk, 1996
kaart 1
Gemeenten in de provincie Flevoland
IJSSELMEER
Noordoordoostpolder
Urk
Dronten
Almere
Zeewolde
0
10
20 km
vrij naar: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1996
De demografische druk is opgebouwd uit de 'groene' en de 'grijze' druk (zie tabel 1).
De gemeenten in de provincie Flevoland (zie kaart 1) vertonen onderling een nogal
verschillend beeld, maar er blijken overeenkomsten te zijn.
Zo hebben Almere en Urk (het voormalige vissereiland) beide een lage grijze druk. Maar
de oorzaak daarvan is verschillend.
2p 6 Geef voor Almere en voor Urk afzonderlijk een verklaring voor de lage grijze druk.
2p 7 Geef een verklaring voor het verschil in grijze druk (tabel 1) tussen Almere en Lelystad.
900007 11 3 Lees verder

### Pagina 4

tekst 2

Spreiding van minderheden in de Nederlandse steden

,,In de vier grote steden is het aandeel van de minderheden sinds 1980 3,5 keer zo groot
geworden. 15 procent van de wijken herbergt meer dan 30 procent Surinamers,
Antillianen, Turken en Marokkanen. De concentratiewijken liggen net als in 1980 als een
ring om het stadscentrum, maar de ring is veel breder geworden. Ook al omdat veel
allochtonen naar nieuwere wijken vertrokken (...).”

bron: de Volkskrant, 23 maart 1995

Bij de verklaring van de concentratie van allochtonen in de grote steden wordt onder
andere het begrip 'kettingmigratie' gebruikt. Deze 'ketting' verbond als het ware de
potentiële migrant met zijn landgenoten in Nederland.

2p 8 ☐ Leg met behulp van een voorbeeld uit hoe ‘kettingmigratie’ werkt.

2p 9 ☐ Het vertrek van allochtonen naar nieuwere wijken (zie tekst 2) houdt onder andere
verband met stadsvernieuwing.
Leg het verband uit tussen de stadsvernieuwing en het vertrek van allochtonen naar
nieuvere wijken.

foto 1

Het Nederlandse landschap – natuurlijke en menselijke
factoren (toegepast op het veenlandschap en het
zeekleilandschap)

Het Schoonbeekerveld

[FIGUUR: Luchtfoto van een landschap met verkavelde percelen, enkele bebouwingen en bomen. Punt A markeert een centrale bebouwing, punt B een punt in het landschap aan de rechterkant.]

bron: AeroCamera Michel Hofmeester, Rotterdam

900007 11 4 Lees verder


### Pagina 5

kaart 2
Het Schonebeekerveld
[FIGUUR: Kaartfragment van Nederland met een detail van het Schonebeekerveld, met bebouwing, waterwegen, hoogtecijfers en een schaalverdeling.]
bron: Topografische Dienst Emmen, kaart 23, 1975
Het Schonebeekerveld (zie foto 1 en kaart 2) maakt deel uit van een (voormalig)
hoogveen gebied op de grens van Noord-Oost-Nederland en Duitsland.
Op foto 1 en kaart 2 is een zandrug langs het Schonebeekerdiep aangegeven met de
letters A-B.
De zandrug A-B vervulde een belangrijke functie in het landschap.
Noem deze functie.
2p 10 ☐
2p 11 ☐ Welke pleistocene afzetting treft men direct onder het (oorspronkelijke) hoogveen aan?
Welk type afzetting is dit?
Kies uit:
• eolisch
• fluviatiel
• glaciaal
• marien
900007 11
5
Lees verder

### Pagina 6

tekst 3
Vijf omschrijvingen van agrarische cultuurlandschappen

A
Dit landschap is gekenmerkt door (...) grond die in gebruik is als weiland. De
verkaveling is blokvormig en onregelmatig. Soms komt een radiale structuur voor.

B
Dit landschap is door het afgraven sterk van karakter veranderd. De heggen die het
landschap vroeger een gesloten karakter gaven, zijn grotendeels verdwenen. Het gebied
is thans voor tuinbouw in gebruik (bloembollen).

C
Dit landschap heeft een opstrekkende verkaveling met lange smalle kavels. De
ontwatering vond eeuwenlang plaats door middel van windmolens.

D
Dit landschap is gekenmerkt door een rechtlijnige verkaveling. Er zijn echter grote
verschillen in de wijze van weg- en erfbeplanting. Polder 'X' heeft bijvoorbeeld een vrij
gesloten karakter, terwijl polder 'Y' veel opener is.

E
In dit landschap zijn kanalen karakteristiek. De percelen bestaan uit vrij grote,
rechthoekige stroken. De bewoning is geconcentreerd langs de kanalen.

vrij naar: Zonneveld 1985 in: Berendsen, H.J.A., Landschap in delen, Assen, 1997

Eén van de omschrijvingen van tekst 3 heeft betrekking op het landschap van de
laagveenontginningen. Een andere omschrijving heeft betrekking op het landschap van de
hoogveenontginningen.
Schrijf de begrippen 'laagveenontginning' en 'hoogveenontginning' onder elkaar op je
antwoordblad en zet er de letter achter van de juiste omschrijving.

2p 12 [] Een veengebied

[FIGUUR: Twee mannen aan het werk bij een waterweg. Op de achtergrond is een breder water met land te zien.]

bron: Wilde planten deel 2, Natuurmonumenten, 1971

900007 11 6 Lees verder

### Pagina 7

foto 3
Een veengebied
[FIGUUR: Foto van een veengebied met een sloot, akkerbouw en vegetatie. De letters A en B markeren specifieke locaties.]
bron: Wilde planten deel 2, Natuurmonumenten, 1971
De foto's 2 en 3 tonen de ‘natte vervening’ zoals deze rond 1900 op verschillende plaatsen
in Nederland voorkwam.
Op de foto's 2 en 3 zijn met de letters A en B twee karakteristieke landschapselementen
aangegeven.
13 2p
Schrijf de letters A en B onder elkaar op je antwoordblad en zet er de naam van het
bedoelde landschapselement achter.
kaart 3
Locaties van veengebieden
[FIGUUR: Kaart van Nederland met vier locaties (A, B, C, D) aangegeven in veengebieden. Een schaalbalk toont 0, 30, 60 km.]
vrij naar: De Grote Bosatlas, 51 druk, 1996
Op kaart 3 zijn vier locaties aangegeven in veengebieden. Op één van deze locaties zijn de
foto's 2 en 3 gemaakt. De foto's zouden ook op nog enkele andere locaties gemaakt
kunnen zijn.
Op één van de locaties zijn de foto's 2 en 3 zeker niet gemaakt.
14 2p
Noem de letter van de locatie waar deze foto's zeker niet gemaakt zijn en geef daarvoor de
verklaring.
900007 11 7 Lees verder

### Pagina 8

kaart 4 Een deel van het laagveengebied van de gemeente De Ronde Venen/Vinkeveen
[FIGUUR: Gedetailleerde topografische kaart van een veengebied met waterwegen, dorpen en diverse aanduidingen zoals hoogtelijnen en poldernamen. Er is ook een insetkaart van Nederland met een aangegeven gebied.]
ligging 0 50 100 km
kaartfragment
bron: Topografische Dienst Emmen, kaart 31 Oost, 1993
2p 15 Geef een verklaring voor het verschil in hoogteligging van de locaties aangeduid met de
letters A en B op kaart 4. Ga daarbij in op beide locaties.
2p 16 Noem twee argumenten ontleend aan kaart 4, die aangeven dat het gebied van de Polder
Groot-Mijdrecht een 'droogmakerij' is.
900007 11 8 Lees verder

### Pagina 9

1p 17 Welke holocene geologische afzetting ligt bij punt Y op kaart 4 aan de oppervlakte?
2p 18 De gemeente 'De Ronde Venen' heeft onlangs voorgesteld om de waterrecreatie op de Vinkeveensche Plassen te beperken.
Welke soort waterrecreatie wil het gemeentebestuur vooral beperken?
Waarom is dat vooral voor gebied Z van belang?

kaart 5
Een deel van het zeekleigebied in Noord-Nederland

[FIGUUR: Topografische kaart met onder andere de gemeenten Noord-polderzijl en Winsum, en de plaatsen Wadwerd, Zeeborg, Warffum. De kaart toont waterwegen, dijken, bebouwing en hoogtelijnen.]

bron: Topografische Dienst Emmen, kaart 3 West, 1994

Op kaart 5 zijn binnen het zeekleigebied met de letters A, B en C drie locaties aangegeven.
De hoogtecijfers van de locaties A, B en C laten een verband zien met de afstand tot de kustlijn.
2p 19 Noem het verband tussen de afstand tot de kust en de hoogtecijfers van de locaties A, B en C.
Geef tevens een verklaring voor de relatief lage ligging van plaats C.

Tegenwoordig zijn er argumenten om niet door te gaan met inpolderingen zoals zichtbaar op kaart 5.
2p 20 Noem een economisch en een ecologisch argument tegen dergelijke nieuwe inpolderingen.

2p 21 Welk verkavelingstype overheerst in het gebied ten noorden van Wadwerd (zie kaart 5) en geef daarvoor de verklaring.

900007 11 9 Lees verder


### Pagina 10

foto 4 Een terpdorp
[FIGUUR: Luchtbeeld van een nederzetting met veel rechthoekige akkers, omringd door water of dijken. Twee gebieden, A en B, zijn gemarkeerd.]
bron: foto KLM-AEROCARTO, Arnhem
2p 22 De gebieden A en B van foto 4 zijn verschillend van karakter.
Welke twee kenmerken zijn typerend voor gebied A?
Kies uit:
laag
humusrijk
kleinschalig
regelmatige verkaveling
1p 23 Op foto 4 is zowel regelmatige als onregelmatige verkaveling zichtbaar.
Geef de verklaring voor de onregelmatige verkaveling.
900007 11 10 Lees verder

### Pagina 11

tabel 2 Bodemgebruik in de IJsselmeerpolders, in procenten, 1985

| | Wiieringermeer | Noordoostpolder | Oostelijk Flevoland | Zuidelijk Flevoland |
|---|---|---|---|---|
| Landbouw | 87 | 87 | 75 | 50 |
| Bos en natuurgebied | 3 | 5 | 11 | 25 |
| Bebouwd | 1 | 1 | 8 | 18 |
| Dijken, wegen, water | 9 | 7 | 6 | 7 |

bron: Berendsen, H.J.A., Landschappelijk Nederland, Assen, 1997

2p 24 $\square$ De grond van de IJsselmeerpolders is uitstekend geschikt voor landbouw. Leg uit met behulp van twee argumenten waarom het percentage landbouw in Zuidelijk Flevoland sterk afwijkt van dat in de andere IJsselmeerpolders (zie tabel 2).

kaart 6 Grondsoortenkaartje van een oudlandpolder bij Yerseke in Zeeland

[FIGUUR: Kaart van een oudlandpolder met de aanduidingen A, B, en C, en een insetkaart van Nederland met een gemarkeerd gebied. Er is een schaalbalk aanwezig.]

Legenda:
A: kleiig
B: zavelig
C: zandig

bron: Berendsen, H.J.A., Landschappelijk Nederland, Assen, 1997

2p 25 $\square$ Ondanks het feit dat in de oudlandpolder van kaart 6 hoogtecijfers ontbreken kan uit dit kaartje het huidige reliëf afgeleid worden. Welk gebied, A, B of C, ligt het laagst, er van uitgaande dat er geen egalisatiewerkzaamheden zijn uitgevoerd? Geef een verklaring voor die lage ligging.

2p 26 $\square$ Bij de ruilverkaveling van het oude land, afgebeeld op kaart 6, is de oorspronkelijke situatie sterk gewijzigd. Het land is op grote schaal geëgaliseerd. Geef een beschrijving van de oorspronkelijke inrichting van dit type polder waarbij de mens rekening hield met het natuurlijk reliëf. Beperk je antwoord tot de bebouwing en het agrarisch bodemgebruik.

900007 11 Lees verder


### Pagina 12

Dit is een opgavepagina van een examen met de titel 'Nederland Distributieland: Mainports'. De pagina bevat tekst over de bouw van een distributiecentrum door Reebok op de Maasvlakte in Rotterdam. De tekst beschrijft de omvang van het project, de werkgelegenheid die het creëert, en de strategische voordelen van de locatie. Er worden economische concepten zoals 'werkgelegenheid per hectare' genoemd. Visuele elementen ontbreken. De pagina bevat drie vragen (genummerd 27, 28, en 29) die de student dient te beantwoorden, waarbij vraag 27 verwijst naar 'tekst 4' (niet in deze uittreksel) en vraag 29 een uitleg vereist. De vragen gaan over de redenen voor Reebok om voor Rotterdam te kiezen, de voordelen van distributiecentra op de Maasvlakte, en de rol van de overheid.

### Pagina 13

figuur 2 De tien belangrijkste landen van bestemming vanaf Schiphol, 1994
aantallen
passagiers
(x 1 miljoen)
1,5
1,0
0,5
0
Verenigd Koninkrijk
Verenigde Staten
Spanje
Duitsland
Frankrijk
Griekenland
Italië
Canada
Zwitserland
Turkije
bron: Milieudefensie, 94-5
kaart 7 Schiphol in Europa
[FIGUUR: Een kaart van Europa met Schiphol gemarkeerd, met een schaal van 0 tot 600 km.]
vrij naar: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1996
 citaat uit het verkiezingsprogramma 1994-1998 van de politieke partij Groen Links:
„Vliegen naar bestemmingen binnen 300 km vanaf Schiphol wordt verboden”.
2p 30 0 Welk effect zal het voorstel van deze politieke partij, indien uitgevoerd, hebben op het
aantal te vervoeren passagiers vanaf Schiphol?
Leg je antwoord uit.
Maak hierbij gebruik van gegevens uit figuur 2 en kaart 7.
900007 11 13 Lees verder

### Pagina 14

Economie, milieu en ruimtelijke ordening: samen maar hoe?
We schrijven mei 1998. Schiphol heeft grote problemen om binnen de in 1997 vastgestelde grenzen van 380.000 vliegbewegingen per jaar te blijven.
Er zijn nadelen verbonden aan de ligging van Schiphol, maar in een bepaald opzicht is deze ligging gunstig te noemen.
1p 31 $\Box$ Noem een sociaal-geografische factor waarom de ligging van Schiphol zo gunstig is.
Het gebied rond Schiphol kent grote problemen op het gebied van de ruimtelijke ordening. Eén daarvan is de verkeersproblemen op de wegen rond Schiphol.
2p 32 $\Box$ Welk ander probleem op het gebied van de ruimtelijke ordening van de noordelijke Randstad kan mede als gevolg van de huidige locatie van Schiphol heel moeilijk worden opgelost?
Het niet vasthouden aan de bovengrens van 380.000 vliegbewegingen per jaar heeft zowel voor- als nadelen.
Als Schiphol verder mag groeien dan heeft dit nadelen voor het milieu. Een daarvan is de toenemende uitstoot van broeikasgassen door vlieg- en wegverkeer.
2p 33 $\Box$ Noem twee andere milieuaspecten die pleiten voor het wèl vasthouden aan 380.000 vliegbewegingen per jaar.
Van alle passagiers op Schiphol is ruim 42% transferpassagier en heeft de rest Schiphol als eindbestemming en stapt dus over op een ander vervoermiddel dan het vliegtuig.
2p 34 $\Box$ Leg uit dat het hoge aantal transferpassagiers nooit een argument kan zijn voor de KLM om te kiezen voor uitbreiding van Schiphol in plaats van het verplaatsen van de nationale luchthaven naar een andere locatie.
Als je – vanuit het Rotterdamse havengebied – de herkomst- en bestemmingsgebieden van containers vergelijkt met die van massagoederen dan is er een opvallend verschil te constateren.
3p 35 $\Box$ Welk verschil wordt bedoeld?
Geef een verklaring voor het bedoelde verschil.
kaart 8 [FIGUUR: Kaart van de Maasvlakte met verschillende gebieden en legenda.]
Plannen voor de tweede Maasvlakte
Legenda:
regionale groen-
structuur
woonbebouwing
haven- en industrieterrein
bron: de Volkskrant, 5 december 1995
2p 36 $\Box$ De tweede Maasvlakte (zie kaart 8) werd enige tijd genoemd als mogelijke locatie voor een tweede nationale luchthaven.
Noem twee nadelen van deze locatie op het gebied van de ruimtelijke ordening. Zie daarbij af van de decentrale ligging.
900007 11 14 Lees verder

### Pagina 15

[FIGUUR: Luchtbeeld van een grote dam en waterwerken in een rivierlandschap, met daaromheen bebouwing en landbouwgrond.]

foto 5

Onderdeel van de kanalisatiewerken van de Rhône

bron: Lacoste, Y. en M. Ozouf, Géographie, Parijs, 1963

2p 37 $\Box$ Waarvoor is de kanalisatie van de Rhône (zie foto 5) uitgevoerd?
Kies uit:
- om het totale verval van de Rhône in Frankrijk te verminderen
- om het meanderen tegen te gaan
- om het regiem te verbeteren
Leg je keuze uit.

900007 11 15 Lees verder


### Pagina 16

foto's 6, 7, 8
en 9
Vier soorten landbouw in Frankrijk
6
[FIGUUR: Een weids panoramisch beeld van wijngaarden op een heuvel, gefotografeerd vanuit een verhoogd perspectief. De wijngaarden zijn opgedeeld in terrassen, met in de voorgrond druivenranken die rijen vormen op de helling. Op de heuvelrug is bos te zien, en op de achtergrond een bewolkte lucht.]
7
[FIGUUR: Een luchtfoto van een landschap met vele rechthoekige en vierkante landbouwpercelen van verschillende groottes en kleuren, die aan elkaar grenzen als een mozaïek. Er is een klein dorp zichtbaar met gebouwen en bomen, omringd door de landerijen. De percelen lijken verschillende gewassen of stadia van groei te hebben.]
900007 11
16
Lees verder

### Pagina 17

8
[FIGUUR: Een foto van een besneeuwd boslandschap met enkele huizen op de achtergrond.]
9
[FIGUUR: Een foto van een kudde schapen die op een helling grazen, met op de achtergrond een vallei en bergen.]
bron foto’s 6 tot en met 9: Lacoste, Y. en M. Ozouf, Géographie, Parijs, 1963
900007 11 17 Lees verder

### Pagina 18

kaart 9
Frankrijk
[FIGUUR: Kaart van Frankrijk met rivieren en de locaties A, B, C, en D. Er is ook een kleine kaart van Corsica ingevoegd en een schaalbalk van 0 tot 200 km.]

vrij naar: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1996
Mede door de grote fysisch-geografische verscheidenheid kent Frankrijk een grote variatie in agrarisch grondgebruik.
Op kaart 9 zijn globaal de letters A tot en met D vier gebieden met elk een typerende vorm van landbouw aangeduid.
De foto's 6 tot en met 9 geven – in willekeurige volgorde – een beeld van deze vier soorten landbouw.

2p 38 [ ] Schrijf de letters A en D van kaart 9 onder elkaar op je antwoordblad. Noteer achter de letters A en D het cijfer van de bijbehorende foto.

1p 39 [ ] De foto's 6 tot en met 9 beelden vier soorten van landbouw in Frankrijk uit. Op welke van de foto's 6, 7, 8 of 9, zijn de volgende begrippen alle van toepassing?
• kalkhoudende bodem
• relatief klein bedrijfsoppervlak
• arbeidsintensief

900007 11 18 Lees verder

### Pagina 19

foto 10 Berggebied in Frankrijk
[FIGUUR: Een bergachtig landschap met een vallei op de voorgrond en besneeuwde bergtoppen op de achtergrond.]
bron: Cito
Wintersport zorgde deze eeuw voor nieuwe economische impulsen voor berggebieden
zoals afgebeeld op foto 10. Ecologisch gezien kleeft er aan het intensief gebruiken van
bestaande skipistes een groot nadeel.
2p 40 Nom het bedoelde nadeel.
Verklaar de samenhang met het intensief skiën.
800014 11 19 Lees verder

### Pagina 20

kaart 10
Gemiddelde temperaturen in een bepaalde maand in Frankrijk
[FIGUUR: Kaart van Frankrijk met daarop aangegeven temperatuurzones, een legenda met temperatuurindicaties (hoog en laag) en een schaalbalk van 200 km.]

vrij naar: Lacoste, Y. en M. Ozouf, Géographie, Parijs, 1963

Het verloop van de isothermen op kaart 10 is anders dan je op grond van de geografische
breedteligging zou verwachten.
2p 41 $\square$ Is deze situatie kenmerkend voor januari of voor juli?
Geef de verklaring voor de bedoelde keuze.

Steden als Bordeaux, Lille, Lyon, Marseille en Toulouse hebben binnen het Franse
ruimtelijke beleid een speciale functie.
1p 42 $\square$ Noem de specifieke term die voor deze plaatsen wordt gebruikt.

900007 11
20
Lees verder

### Pagina 21

tekst 5
Beschrijvingen van Franse steden

A
Wat betreft niveau en verscheidenheid is deze stad de meest complete stad van de
genoemde steden.
Zowel interregionaal als lokaal beschikt de stad over goede verbindingen: een knooppunt
van autosnelwegen, T.G.V., een internationale luchthaven en het tweede metronet van
Frankrijk. Er is een hypermodern centrum van tertiaire werkgelegenheid.

B
Havenactiviteiten vormen de traditionele economische basis van de stad. De in de afgelopen
decennia aangelegde nieuwe haven- en industrieterreinen zijn tegen de verwachtingen in,
nogal leeg gebleven. Ondanks verbeteringen van de verbinding met het achterland, zijn de
havens niet in staat voldoende goederenverkeer aan te trekken. Ook is de havenstad nogal
afhankelijk van de aardolieaanvoer en verwerking.

C
Deze stad ligt in een regio waar in de negentiende eeuw metaal- en textielindustrie zich
voorspoedig ontwikkelden. Werkloosheid in onder andere deze sectoren dwingen ook deze
stad tot het zoeken van alternatieve bronnen van inkomsten. Een nadeel hierbij is de relatief
korte afstand tot Parijs.

Met de letters A, B en C (tekst 5) worden drie van de vijf in vraag 42 genoemde steden
aangegeven.
3p 43 Schrijf de letters A, B en C van tekst 5 onder elkaar op je antwoordblad en zet er de
namen van de bedoelde steden achter.

kaarten 11
en 12

11
Gemiddelde jaarlijkse bevolkingsgroei
per departement, 1990-1995, (in %)

[FIGUUR: Kaart van Frankrijk met per departement de gemiddelde jaarlijkse bevolkingsgroei in % gedurende 1990-1995.]

Legenda:
minder dan 0%
0,0-0,3%
0,3-0,6%

0,6-0,9%
meer dan 0,9%

0 100 200 km

12
Gemiddeld jaarlijks geboortensoverschot
per departement, 1990-1995, (in %)

[FIGUUR: Kaart van Frankrijk met per departement het gemiddeld jaarlijks geboortensoverschot in % gedurende 1990-1995.]

Legenda:
minder dan 0%
-0,25-0,0%

0,25-0,5%
0,0-0,25%
meer dan 0,5%

0 100 200 km

vrij naar: INSEE, Estimations Localisées de Population, Parijs, 1997 (via Internet)

De kaarten 11 en 12 laten een opmerkelijk verschil zien tussen de scores van de regio
Nord-Pas-de-Calais.
2p 44 Beschrijf het bedoelde verschil.
    Geef er de verklaring voor.

900007 11

21

Lees verder


### Pagina 22

foto 11
Deel van Zuid-Oost Parijs
Legenda:
① Nationale Bibliotheek
② Palais Omnisports
③ Ministerie van Financiën
[FIGUUR: Luchtfoto van Parijs met de Seine en verschillende gebouwen gemarkeerd met nummers 1, 2 en 3.]
vrij naar: Hagnerelle, M. (ed.), La France en Europe et dans le monde, Parijs, 1997
900007 11
22
Lees verder

### Pagina 23

kaart 13

Groot Parijs

[FIGUUR: Kaart van Groot Parijs met de Ville de Paris, vliegvelden en het gebied van foto 11.]

vrij naar: Hagnerelle, M. (ed.), La France en Europe et dans le monde, Parijs, 1997

De grootschalige stedebouwkundige projecten van de laatste decennia in het oosten van
Parijs zijn vooral bedoeld om dit stadsdeel sociaal-economisch op te krikken tot het
niveau van het westelijk deel van de metropool, zodat er meer evenwicht is.
Foto 11 geeft een beeld van een deel van deze projecten (1, 2 en 3).

Zowel op de schaal van de Ville de Paris, als op de schaal van Groot Parijs (kaart 13),
wordt kritiek geleverd op de projecten, waarvan een deel is afgebeeld op foto 11.

2p 45 Noem een reden tot kritiek op de vermelde grootschalige projecten, beschouwd op de
schaal van de Ville de Paris (kaart 13).

2p 46 Noem een reden tot kritiek op de vermelde grootschalige projecten, beschouwd op de
schaal van Groot Parijs (kaart 13).

2p 47 Er is Frankrijk veel aan gelegen om de band met de vroegere koloniën te handhaven.
Geef hiervoor twee redenen.

Einde

900007 11 23